Du lịch Sapa, Du lich Ha Giang

Nhà tổ chức Du lịch Sapa, Tour Du lịch Sapa

Tin tức Kinh nghiệm du lịch Sapa, Cẩm nang du lịch Sapa

Công ty chuyên tour du lịch Sapa, du lịch Sapa giá rẻ

Văn hóa lịch sử Sapa


Tết cơm mới của người Giáy

Người Giáy có rất nhiều tết, hầu như tháng nào trong năm cũng đều có 1 ngày tết. Tết cơm mới - "Cưn háu mò" là 1 trong những lễ tết tiêu biểu gắn liền với đời sống và hoạt động sản xuất của đồng bào.

tet-com-moi-cua-nguoi-giay

"Cưn háu mò" không có ngày cố định, tùy thuộc vào đặc điểm mùa vụ của tưng vùng mà tết được tổ chức vào những thời gian khác nhau. Ở những vùng canh tác lua 1 vụ (Tả Van - Sa Pa) tết cơm mới được tổ chức vào tháng 8; còn ở những vùng canh tác lúa 2 vụ đồng bào ăn tết trong khoảng từ trung tuần tháng 9 - tháng 10 đúng với thời gian thu hoạch mùa vụ hoàn tất. Do không có ngày làm tết xác định nên đến tháng này họ chọn lấy 1 ngày tốt rồi rủ nhau cùng ra ruộng gặt tỉa những bông lúa nặng trĩu hạt về làm cốm. Người Giáy quan niệm ngày đẹp để làm tết phải là: "Pẹt cưn cú, cứ cưn thrựt" tức là "tháng 8 ăn tết vào ngày con gà, tháng 9 ăn tết vào ngày con chó". Đồng thời theo kinh nghiệm của những người già trong làng thì: trên trời có rất nhiều sao, cứ khi nào những ngôi sao mọc nhiều như 1 dòng sông sao và dòng sông sao này nối thành 1 dải dài quét qua mái nhà thì khi đó sẽ được ăn cốm.

Trong ngày ăn tết cơm mới đồng bào làm mâm cúng với nhiều món thức ăn như thịt gà, thịt vịt, thịt lợn... đặc biệt là phải có cốm cùng các thức ăn chế biến từ cốm rất phong phú giàu bản sắc. Cốm được làm từ lúa nếp non khi vừa tụ sữa, hạt thóc vừa đặc sữa. Hạt cốm mới ăn ngon, dẻo, thơm và có màu xanh lá lúa. Lúa sau khi gặt hái về được tuốt khỏi bông rồi mang đi đãi hết hạt lép; sau đó mang đi rang, khi thóc rang vừa độ chín được mang ra đổ vào 1 chiếc máng làm từ 1 thân cây gỗ to được khoét rỗng dài khoảng 1,5 - 2m. Đợi hạt thóc nguội họ bắt đầu giã bằng chiếc chày to cao quá đầu, người Giáy có câu "giã gạo thì ốm, giã cốm thì khỏe"; sỡ dĩ họ nói như vậy vì giã cốm rất vui, khi giã mỗi tháng có khoảng 5-6 người, có nam và nữ chia làm 2 bên máng vừa giã vừa nói chuyện, nô đùa rất vui vẻ. Khi lớp vỏ trấu đã bung ra họ mang đi sẩy bằng cái mẹt, vò đều rồi sau đó lại tiếp tục giã, trong khi giã chú ý phải đảo cốm liên tục để cốm không bị dính vào nhau. Công đoạn giã, vò, sàng sẩy được tiếp tục đến khi không còn vỏ trấu nào bám vào hạt cốm nữa thì coi như hoàn tất. Ngày nay, để nhanh chóng sau khi rang thóc để nguội đồng bào thường mang đi xay sát qua cho hết vỏ trấu rồi mới mang về giã cho đến khi hạt gạo dẹp và thành hạt cốm. Cách làm này tiu nhanh nhưng chất lượng cốm không được ngon bằng loại cốm giã trực tiếp.

Sau khi thành cốm, những hạt cốm đầu tiên sẽ được coi như lễ vật dành dâng lên báng thờ tổ tiên, như thành quả đầu tiên của 1 vụ mùa mới. Lễ vật để dâng cúng không chỉ có cốm mà còn có thịt gà, thịt vịt, thịt lợn, rượu, tiền vàng,... Theo tập quán của người Giáy vào ngày ăn tết cơm mới, buổi sáng đồng bào sẽ dùng cốm "háu than" thắp huongwcungf nước chè dâng lên tổ tiên, buổi chiều mới sắp đồ cúng gồm có xôi cốm trộng với xôi gạo cũ, thịt mỡ, 1 vài viên đá cuội nhỏ rửa sạch. Ý nghĩa của món ăn này là cái cũ đón cái mới, cái mới tiếp tục cái cũ, vụ mới gối vào vụ cũ thóc lúa ăn không bao giờ hết và sang năm sẽ không thiếu đói; hạt lúa sai, to nặng như đá cuội, cơm gạo xôi thì ăn mãi không hết (do xôi trộn thịt mỡ thì ăn ngán); thịt lợn phải chọn miếng mỡ, mổ gà thiến - "cày ton", vịt béo để chặt ra bày các mâm cúng cùng rượu. Khi thắp hương chủ nhà khấn mời ông bà tổ tiên về ăn cơm mới cùng con cháy, phù hộ cho cả nhà bình an, vụ sau được mùa. Trong ngày này, từ cốm đồng bào còn chế biến được rất nhiều món ăn ngon như: cốm rang phồng - "háu rang boong", cốm trần qua nước sôi, xôi cốm trộn lạc hoặc thịt ba chỉ băm cùng hành lá, bánh cốm ép đường,... rất thơm. Tết cơm mới diễn ra trong 1 ngày và kết thúc bằng bữa ăn đông đủ các thành viên cùng anh em họ hàng trong fia định, họ vừa cùng ăn uống vừa nói vui vẻ.

Đối với người Giáy, tết cơm mới chính là dịp để con cháu tỏ lòng biết ơn ông bà tổ tiên, dâng lên tổ tiên những thành quả đầu tiên cửa vụ mùa; không những vậy đó còn là ngày họ cám ơn mùa vụ, nhưng ý nghĩa lớn nhất đó là ngày mà người dân được nghỉ ngơi, vui vẻ hưởng những thành quả lao động đầu tiên của mình sau 1 vụ mùa vất vả. Ở Tả Van - Sa Pa cùng với việc phát triển hoạt động du lịch cộng đồng của người Giáy, tết cơm mới đã được nâng lên trở thành lễ hội cốm rất náo nức của vùng, hàng năm vào ngày hội này thu hút được rất nhiều khách du lịch đến tham quan, nghiên cứu và cúng đồng bào

 


Tin khác cùng chuyên mục: